Najstarszy znany zapis nazwy „Kaszuby” pochodzi z 1238 roku i dotyczy Pomorza Zachodniego, a nie dzisiejszych Kaszub. Nazwa zmieniała miejsce, a jej znaczenia do dziś nie ustalono.
Co wiadomo
Najstarsza znana, jednoznaczna wzmianka o nazwie „Kaszuby” jest w bulli papieża Grzegorza IX z 19 marca 1238 roku. Bulla potwierdza joannitom dom w Stargardzie, który dostali od księcia Bogusława. Papieska kancelaria nazywa tego księcia, zmarłego już wtedy od pół wieku, „duce Cassubie”, czyli księciem Kaszub. Dziesięć lat później książę Świętopełk, władca Pomorza Wschodniego, również nazywa Cassubią ziemię książąt szczecińskich. Chodziło więc o Pomorze Zachodnie, a nie o okolice Gdańska. Na Pomorzu Gdańskim źródła potwierdzają tę nazwę dopiero w XV albo XVI wieku, zależnie od historyka. W XII–XIII wieku obszar osadnictwa kaszubskiego sięgał na zachodzie po Kołobrzeg, a dzisiejsze Kaszuby to tylko jego wschodnia część.
Język kaszubski należy do zachodniosłowiańskiej grupy lechickiej. Sporne jest, czy to osobny język, czy dialekt polskiego. Od 2005 roku ma w Polsce status języka regionalnego. Mapa dialektów pokazuje, gdzie mówiono po kaszubsku w XX wieku, ale nie mówi, skąd przyszli ludzie, którzy tak mówili.
Czego nie wiadomo
Nie wiadomo, co znaczy sama nazwa. Dawni kronikarze wiązali ją z fałdami szat, ale współcześni badacze to odrzucają. Inni widzą w niej bardzo stary, być może bałtosłowiański źródłosłów. Opracowania regionalne uznają za najbardziej prawdopodobne, że nazwę ukształtowali Słowianie w VI–VII wieku, jednak z tego czasu nie ma żadnych zapisów. Samo przybycie Słowian na Pomorze w VI wieku jest w nauce przyjęte, sporna pozostaje droga, którą przyszli.
Genetyka tego nie rozstrzygnie. DNA pojedynczych rodzin nie jest DNA całej ludności kaszubskiej, a żaden pojedynczy wynik nie odpowiada na pytanie, skąd wzięli się Kaszubi. Odpowiedź, jeśli w ogóle jest osiągalna, wymaga językoznawstwa, archeologii, dokumentów i badań populacyjnych. Na razie źródła opisują drogę nazwy, a nie drogę ludzi.
Nazwa jest w źródłach od 1238 roku, najpierw dla Pomorza Zachodniego. Kiedy i jak trafiła na dzisiejsze Kaszuby, nie jest rozstrzygnięte. Czy ktoś zna najstarsze zapisy tej nazwy z Pomorza Gdańskiego?
CDN.
☕ Wsparcie dla dalszych badań: https://bit.ly/4tAMMuG
#Kaszuby #Pomorze #ŚladamiPrzodków #Historia #Genealogia
