29 września 1214 roku książę Bogusław II wystawił dokument, przy którym zachowała się pieczęć z wizerunkiem gryfa. To najstarszy zachowany dokument z pieczęcią gryfa pomorskiego i właśnie dlatego ten dzień wybrano na Święto Gryfa. W 800. rocznicę, w 2014 roku, Sejmik Województwa Zachodniopomorskiego ogłosił Rok Gryfa i od tamtej pory święto na stałe weszło do pomorskiego kalendarza. Niewiele symboli ma tak konkretną datę w źródłach. Większość herbów pojawia się w dokumentach dopiero wtedy, gdy były już od dawna w użyciu, a ich początki giną w domysłach.
Gryf na pieczęci Bogusława II nie był jeszcze herbem Kaszub w dzisiejszym rozumieniu. Był znakiem dynastii Gryfitów, którzy rządzili Pomorzem aż do śmierci ostatniego z nich w XVII wieku. Na początku XVI wieku, za Bogusława X, ukształtował się wielki, wielopolowy herb książąt pomorskich, w którym poszczególne pola odpowiadały różnym ziemiom i władztwom. Gryfy różniły się w nich barwą, pozą i tłem, a jedno z tych pól, z czarnym gryfem na złotym tle, łączy się z Kaszubami. Historycy do dziś spierają się, jaki dokładnie obszar to pole obejmowało, ale właśnie z niego wyrósł znak, który dziś rozpoznaje każdy, kto choć raz był na zjeździe kaszubskim.
Na Pomorzu Wschodnim czarny gryf na złotym tle upowszechnił się jako symbol Kaszubów dopiero na początku XX wieku. Stało się to za sprawą ruchu młodokaszubskiego, czyli środowiska kaszubskiej inteligencji skupionego wokół Aleksandra Majkowskiego, które przekonywało, że kaszubszczyzna jest odrębną i wartą pielęgnowania kulturą, mieszczącą się w ramach polskości. Majkowski od 1908 roku wydawał pismo „Gryf” i sięgnął po dawną heraldykę książęcą, nadając jej nowe znaczenie, już nie dynastyczne, lecz tożsamościowe. To dobry przykład tego, jak symbol potrafi przejść przez wieki. Dziedzictwo jest prawdziwe i sięga XIII wieku, a jego dzisiejsze odczytanie jest nowoczesne i świadomie wybrane. Jedno nie przekreśla drugiego.
Gryf nie zatrzymał się jednak na Kaszubach. Do dziś widnieje w herbach dziesiątek miast, gmin i powiatów po obu stronach Odry, w Polsce i w Niemczech, wszędzie tam, gdzie sięgało dawne Pomorze. Zmieniają się barwy, pozy i szczegóły, ale sam motyw pozostaje czytelny. Podobnie jak w przypadku niedawnych poszukiwań grobu fundatora pod katedrą w Kamieniu Pomorskim, historia Gryfitów wciąż wraca na powierzchnię, czasem w postaci georadarowego obrazu fundamentów, a czasem w postaci odcisku pieczęci sprzed ponad 800 lat.
Czy w Waszych rodzinach gryf pojawia się w jakiejś formie, w herbie, w nazwie miejscowości, w rodzinnej opowieści albo choćby na starej fotografii ze zjazdu?
Wiedno Kaszëbë! 🖤💛
CDN.
☕ Wsparcie dla dalszych badań: https://bit.ly/4tAMMuG
#ŚwiętoGryfa #Gryf #Gryfici #Kaszuby #Pomorze #heraldyka #historia #genealogia #FamilyAtlas #ŚladamiPrzodków
