Trzecia katedra. Wawel, Gniezno, teraz Włocławek — trop rodzinny prowadzi przez kolejne katedry, jakby ta linia miała słabość do wielkich kościelnych budowli. Tym razem powód był konkretny: w 1680 roku zmarł tu i został pochowany Stanisław Sarnowski, biskup kujawsko-pomorski, wcześniej opat i biskup przemyski, noszący to samo nazwisko co linia rodzinna prowadzona w tej serii. Zobaczyć jego nagrobek było jedynym celem tej podróży. Reszta miała być tylko dodatkiem.
Nagrobek znalazł się z pomocą przewodnika — czarna barokowa tablica z medalionem-portretem, ujęta w kolumny, z herbem na szczycie. Stoi w kaplicy, w której w 1924 roku przyjął święcenia kapłańskie Stefan Wyszyński, przyszły prymas Polski. Nagrobek, o którego istnieniu było wiadomo od dawna, i kaplica, o której nikt nie uprzedzał. Sam biskup ma zresztą w swojej biografii jeszcze jeden wątek, który w tej opowieści brzmi znajomo: jako ordynariusz przemyski z dużym prawdopodobieństwem udzielał święceń człowiekowi, który kilka lat później założył zakon sprawujący dziś pieczę nad jednym z największych polskich sanktuariów. Prawdopodobieństwo, nie pewność — źródła nie potwierdzają tego wprost.
Reszta okazała się czymś więcej. W tej samej katedrze stoi tumba biskupa Piotra z Bnina, zmarłego w 1494 roku — dzieło Wita Stwosza, tego samego, który stworzył ołtarz w kościele Mariackim w Krakowie. Twórca najsłynniejszego krakowskiego ołtarza zostawił swój ślad także tutaj, na Kujawach, a Kraków w tej serii już się pojawiał wcześniej, przy innym epitafium noszącym to samo nazwisko. Tumba stoi w bocznej kaplicy, w półmroku; żeby ją obejrzeć, trzeba wrzucić monetę do skrzynki przy wejściu i mieć dwie minuty. Upamiętnia duchownego z rodu Bnińskich, który w tej serii już się pojawił — nie przy okazji nazwiska, tylko przy okazji herbu.
Bnińscy mają w herbie łódź, nie gryfa. Ale w wersji hrabiowskiej ich herbu, tej pełniejszej, przy tarczy stoją trzymacze: lew i gryf. Gryf, który nie jest ich własnym znakiem — tylko czymś, co akurat tam stanęło i podpiera cudzą tarczę. To ten sam mechanizm, o którym była już mowa w tej serii. Sieć badań przechodzi przez wiele rodzin, ale nie należy do żadnej z nich — tak jak ten gryf nie należy do Bnińskich, tylko przypadkiem stoi przy ich tarczy. Tyle że ten gryf stoi w herbarzu, nie w kamieniu — przy tumbie we Włocławku go nie ma.
400 metrów dalej, w miejscowym muzeum, leży trzeci ślad — miecz wydobyty przypadkiem z dna Wisły w styczniu 2024 roku, podczas pogłębiania basenu przystani, datowany na X wiek. Typ i zdobienia wskazują na północny krąg kulturowy: Skandynawię albo Półwysep Jutlandzki. Głowica i jelec pokryte są miedzią i srebrem, z ornamentem plecionkowym, który po tysiącu lat w rzece nadal widać gołym okiem. To nie ten sam trop co „Wiking”, który otworzył tę serię — tamten pochodzi z cmentarzyska pod Włocławkiem, odkrytego przy budowie autostrady, i dotyczy zupełnie innego grobu. Dwa niezależne znaleziska, jedna okolica, dwóch wikingów, którzy nigdy się nie spotkali poza tym tekstem.
Przy okazji cmentarzyska w Bodzi pojawiła się jeszcze jedna rzecz, tym razem wyłącznie na mapie w gablocie. Kilkaset metrów od stanowiska archeologicznego leży wieś, której nazwa jest niemal identyczna z nazwiskiem z pierwszego akapitu tego tekstu. Czy to kolejny „przypadek”? Raczej nie — rdzeń tej nazwy jest jednym z najpospolitszych w polskiej toponimii, powtarza się w dziesiątkach miejscowości w całym kraju i nie prowadzi do niczego poza samą zbieżnością brzmienia. Nie każdy zbieg okoliczności coś znaczy. Ten akurat wygląda na czysto przypadkowy i zasługuje najwyżej na wzmiankę.
Trzy ślady, jedno miasto i jego okolice, żaden dowód na to, że mają ze sobą cokolwiek wspólnego poza adresem. Nagrobek, o którego istnieniu było wiadomo od dawna. Tumba, na którą nikt nie liczył. Miecz z rzeki, który leżał tam tysiąc lat.
Zdarzyło się Wam znaleźć coś ważnego przypadkiem — bo leżało tuż przy tym, czego szukaliście?
CDN.
☕ Wsparcie dla dalszych badań: https://bit.ly/4tAMMuG
#genealogia #heraldyka #DNA #ŚladamiPrzodków
